ISPANAK


Ispanak beslenme açısından çok değerli olmakla birlikte, bileşiminde oksalik asit ile fazla azotlu gübreleme sonucu nitrat ve nitrat birikimi çok olduğu için bazen zehirlenmelere sebep olabilir. Bu nedenle hasat zamanı geçmiş, hasattan sonra çok beklemiş ve pişirildikten sonra beklemiş ıspanakların yenmesi doğru değildir. Beslenme ve sağlık bakımından sayısız faydaları vardır. Hatta ıspanağın şeker hastalığı ile şişmanlık gibi şikâyet ve hastalıklara iyi geldiği de bilinmektedir. Ispanak serin iklim sebzesidir. Sıcak ve kurağı sevmez.15-20 derecelik sıcaklıklar idealdir. Bol ürün için yetiştirme dönemi iyi ayarlanmalıdır. Kışı sert geçen yerlerde, erken ekilen ıspanaklar, geç ekilenlere göre daha çok zarar görür. Ispanaklarda 3 farklı tip çiçek yapısına rastlanmasına rağmen, kültür çeşitlerinin büyük çoğunluğu 2 evciklidir. Yani erkek ve dişi çiçeğe sahip bitkiler ayrı ayrıdır. Erkek çiçekler dişi çiçeklerden çok daha erken görülmektedir. Bu bitkiler gelişimlerini daha çabuk tamamlayarak yaprakları sarardığından üreticiler erkek çiçekli ıspanakları makbul saymazlar. Ispanak çeşitlerinde yaprak yeşil, renk ve kalınlıkları farklılıklar gösterir. Üreticiler çeşit seçiminde; Pazar istekleri ve toprak özellikleri gibi farklılıkları göz önünde bulundurulmalıdır. Ispanak tohumları da dikenli ve dikensiz olabilmektedir. Kültür çeşitlerinin çoğu dikensiz tohumdur. Ispanak toprak isteği bakımından çok ağır olmamak şartıyla pek seçici değildir. Ancak ıspanak tarımı için en iyi topraklar killi, tınıl ve humusça zengin olanlardır. Toprak PH ‘sı 6,5-7,5 olmalıdır. Asitli topraklarda verim oldukça düşer. Ispanak; ilkbahar ekimi-ilkbahar hasadı; sonbahar ekimi-sonbahar hasadı, sonbahar ekimi-ilkbahar hasadı olmak üzere üç değişik zamanda yetiştirilebilir. Avrupa ve Amerika da yıl boyunca hasat yapılmasını sağlayan ekim sistemleri ve bu sistemlere uygun çeşitler geliştirilmiştir. Ülkemizde, Pazar bulma imkânı daha çok kış aylarında fazladır. Ekim yapılacak tarla önceden bir-iki defa işlenir. Tırmıkla düzeltilir veya traktörün arka tekerleklerine karık pulluğu takılarak 1.10 m genişliğinde uzun masuralar hazırlanır. Ispanak düze serpme usulü veya büyük işletmelerde mibzerle, sıraya ekilir. Sıraya ekimde, sıralar arası 20-25 cm, çimlenmeden sonra sıra üzeri mesafe seyreltme ile 10 cm’ye ayarlanır. Mibzerle ekimde sıra arası 35 cm’ye kadar çıkar. Tohumların ekim derinliği 3-4 cm olmalıdır. Çünkü bu bir bakıma toprak rutubetinin de garantisidir ve hafif topraklarda daha da önem kazanır. Dönüme 1-2 kg arasında tohum ekilebilir. Mibzerle ekimde 0.7-1 kg, serpmede ise 1-2 kg tohum atılır. Gübrelemenin toprak tahliline göre yapılması doğrudur ve azotlu gübreleme önemlidir. Ispanaklar özellikle sonbahar ve ilkbahar ekilip, hemen hasat edildiğinden fazla miktarda azotlu gübre verilirse; azot bitki içinde değişmeden birikmekte ve insan sağlığı açısından zararlı olmaktadır. Önerilen gübreleme programı yetiştirme programının başında verilmeli, hasadı yaklaşmış ıspanaklara gübre vermekten kaçınılmalıdır. Ispanak gübrelemesi toprak tahlili sonucu önerilen gübreleme programına göre yapılmalıdır. Azot, amonyum nitrat olarak uygulanmalıdır. Fosfat toprak işlemesi sırasında, diğerleri ekimle birlikte verilmelidir. Tohum ekimin den 15-20 gün sonra bitkiler toprak yüzüne çıkar. Birinci çapada seyreltme yapılır. yağış durumuna göre sulama, çapalama, yabancı ot, hastalık ve zararlılarla mücadele normal bakım işleridir. Ispanak yağışlı ve nemli mevsimlerde yetiştirildiğinden mildiyu önemli zararlar yapabilir. Ayrıca bazı virüs hastalıları görülebilir. Hasat çeşidin erkenci veya geçici oluşuna göre, tohum Ekiminden 2- 2,5 ay sonra başlar ve 1-1,5 ay devam eder. Hasadın, soğuk bölgelerde ve geçici çeşitlerde 5-6 aya kadar uzadığı görülür. Ispanaklar ortalama olarak 8-10 yapraklı olunca hasada gelmiş demektir. Büyük işletmelerde makineli hasat daha uygundur. Makineler ıspanağı ya kökü ile çıkarır yada toprak üstü kısmını biçer. Yıkanan ve kök boğazının 1-2 cm altından kökleri kesilen ıspanaklar çuvallarla veya sandıklarla pazara sevk edilir. Küçük işletmelerde hasat  sık sık ve elle yapılır. İlk hasatta gelişenler alınır. Bu bir çeşit seyreltme yerine geçer.

Bu habere yorumunuzu yazabilirsiniz.